อธิษฐ์ พีระวงศ์เมธา ช่างภาพข่าวไทยประจำรอยเตอร์

Home / Alure, In focus / อธิษฐ์ พีระวงศ์เมธา ช่างภาพข่าวไทยประจำรอยเตอร์

อธิษฐ์ พีระวงศ์เมธา ช่างภาพข่าวไทยประจำรอยเตอร์

ก่อนที่จะไปพบกับช่างภาพคนเก่งในอีกไม่กี่บรรทัดต่อจากนี้ บอกได้เลยว่าคุณจะต้องผ่านตาผลงานของเขามาบ้างอย่างแน่นอน เพราะช่างภาพที่ชื่อ อธิษฐ์ พีระวงศ์เมธา คือคนที่เก็บภาพเหตุการณ์สำคัญทั้งในบ้านเมืองเราและต่างประเทศมาอย่างโชกโชน ไม่ว่าเหตุการณ์การประท้วงของคนเสื้อแดง ซึนามิที่ญี่ปุ่น น้ำมันรั่วเกาะเสม็ดและแผ่นดินไหวที่เนปาล ซึ่งงานแต่ละชิ้นของเขามีความโดดเด่นในการเล่าเรื่องและการร้อยเรื่องราวที่น่าสนใจราวกับงานศิลปะ จึงไม่น่าแปลกใจที่ผลงานของเขาไปอยู่บนปกของสื่อระดับโลกหลายๆ ฉบับ เราจะมาพูดคุยกับเขากันในฐานะช่างภาพข่าวและสารคดีคนไทยที่มีผลงานก้าวไกลในระดับโลก

อธิษฐ์ พีระวงศ์เมธา ช่างภาพข่าวไทยประจำรอยเตอร์

Real is Real 1

อัพเดทชีวิตช่วงนี้หน่อยครับ
ตอนนี้เป็นช่างภาพประจำสำนักข่าวรอยเตอร์ตั้งแต่ ปี 2013 ก่อนหน้านั้นเป็นช่างภาพข่าวฟรีแลนซ์ครับ

ช่างภาพประจำกับฟรีแลนซ์แตกต่างกันยังไงบ้าง
ช่างภาพประจำไม่เหมือนกับฟรีแลนซ์ตรงที่ถ้าช่วงเงียบๆ แบบนี้ช่างภาพฟรีแลนซ์จะเงียบมากเลย ซึ่งช่วงนี้เน้นการเมืองกับเศรษฐกิจเป็นหลักแล้วก็เหตุการณ์ต่างประเทศ อย่างเช่นเนปาลที่แผ่นดินไหวเพิ่งไปมา ถ้าได้รับความไว้วางใจจากเจ้านายก็จะได้ไปตามข่าวใหญ่ๆ ในเอเชีย แล้วแต่เราด้วยว่าไปแล้วจะเฟลหรือไปแล้ววิน ถ้าไปแล้วได้อะไรกลับมาเยอะงานหน้าก็อาจได้ไปอีก อย่างที่ที่เนปาลไปอยู่ 3 อาทิตย์เต็มๆ ข่าวภัยพิบัติแบบนี้การแข่งขันสูงมาก เราต้องสู้กับเอเจนซี่อื่นๆ ภาพเราต้องดีเยอะๆ เลยถึงจะไปสู้กับคนอื่นได้ เพราะดีมานด์ในการใช้ภาพมันสูงมาก อย่างแผ่นดินไหวที่เนปาลเป็นข่าวใหญ่มากต้องมีการจัดเวรออกไปถ่ายกัน

Real is Real 15

คุณเคยพูดไว้ว่า ‘ถ่ายภาพออกมาให้ดูง่ายแต่ทำตามยาก’
คือถ่ายออกมาให้ซิมเปิ้ลที่สุด ลีลาไม่เยอะ ไม่ต้องประดิดประดอยมาก ช่วงแรกๆ ที่เป็นฟรีแลนซ์ผมจะเป็นแบบนั้น ความที่เป็นฟรีแลนซ์ทำให้คิดว่างานนั้นคืองานสุดท้ายของเรา ต้องทำทุกอย่างให้เขามาจ้างใหม่อีกรอบนึง บ้างครั้งเลยใส่เทคนิคทุกอย่างที่มีเข้าไปในงาน ภาพข่าวแต่ละเอเจนซี่จะแตกต่างสไตล์กันออกไป อย่างรอยเตอร์จะชอบภาพซิมเปิ้ล ตรงๆ แต่เล่าเรื่องราวซึ่งผมจะต้องอแดปสไตล์ของตัวเองเพื่อให้เข้ากับเอเจนซี่ที่ทำงานด้วย ภาพในช่วงหลังจึงเป็นภาพที่ค่อนข้างดูง่ายขึ้น อย่างเช่นการประท้วงที่คนเยอะ ช่างภาพเยอะมากเนี่ยผมค่อนข้างสกรีน ภาพจะต้องมีแต่ซับเจ็คอย่างเดียวที่เกินมาจะครอปโดยการเดินเข้าเดินออกหรือซูมแล้วแต่สถานการณ์ หรือถ้าไม่ได้จริงๆ สุดท้ายต้องมาครอปในคอมเพื่อให้ภาพมันคลีนที่สุด พอภาพมันคลีนจะใช้งานได้หลากหลายกว่า ไปลงในหนังสือพิมพ์ก็ดูสะอาดตา

Real is Real 9

ภาพของคุณต้องบอกอะไรต่อผู้เห็นบ้าง
ผมใช้เบสิคภาพข่าวทั่วไปเลย ใครทำอะไร ที่ไหน เมื่อไหร่ อย่างไร ภาพจะต้องเล่าเรื่องได้ทั้งหมด ยกตัวอย่างออกไปถ่ายภาพข่าวเหตุการณ์ภัยพิบัติ ประเด็นวันแรกอาจจะเป็นประเด็นที่ถ่ายคนบาดเจ็บเข้าโรงพยาบาลให้ครอบคลุมที่สุด หลังจากนั้นก็จะหาช็อตอื่นมาร้อยเรียง อย่างช็อตต่อเนื่องหามคนลงมาจากรถพยาบาล หมอกำลังปฏิบัติการช่วยผู้ประสบภัยโดยสีหน้าแววตาเป็นประเด็นสำคัญ แล้วภาพนั้นจะเป็นภาพใหญ่ที่ได้ใช้

ดูเหมือนช่างภาพข่าวต้องทำงานหนักกว่าช่างภาพแนวอื่น
ช่างภาพข่าวต้องทำงานหนัก ยิ่งถ้าเป็นเหตุการณ์ข่าวใหญ่ผมอาจจะต้องตื่นตั้งแต่ตี 5 ได้นอนอีกที 4-5 ทุ่ม ยกตัวอย่างอีกเหตุการณ์หนึ่งถ้าเราขับรถระหว่างเดินทางไปเจอเหตุการณ์ดินถล่มจากอาฟเตอร์ช็อค รถติดเป็นกิโล เราต้องถ่ายรูปแล้วต้องรู้ด้วยว่ารถติดจากไหนสาเหตุอะไร ถ้าเป็นรถชนกันธรรมดาก็ไม่ถ่าย เราต้องมีการเช็คกับนักข่าว เช็คกับฟิกเซอร์ให้มั่นใจก่อนทุกครั้ง

สิ่งสำคัญที่นอกเหนือจากการถ่ายภาพ
คอนเนคชั่นสำคัญและต้องดวงดีด้วย ดวงในเรื่องการเดินทาง ดวงในเรื่องโดนโกง อย่างสมมุติตอนนี้เกิดแผ่นดินไหวที่บังคลาเทศ เจ้านายสั่งให้ไปแต่ผมไม่เคยไปและไม่รู้อะไรเกี่ยวกับประเทศนี้เลย ต้องจองตั๋วเครื่องบิน พรุ่งนี้บินไปโดยไม่รู้ว่าเจอใคร ซึ่งมันค่อนข้างลำบาก แต่มันก็เป็นภูมิคุ้มกันของช่างภาพด้วยว่ายิ่งคนเดินทางเยอะจะยิ่งเก่ง อย่างที่ไปเนปาลมาไปเจอฟิกเซอร์คนแรกไม่ค่อยเวิร์ค สุดท้ายไปเจออีกคนที่มีคนแนะนำมาบังเอิญคนนี้เป็นคนเนปาลท้องถิ่นพูดไทยได้ด้วย แบบนี้สบายเลย อีกอย่างเขาเป็นคนใฝ่รู้ พาผมไปซอกแซกทุกที่ ถึงบอกว่าดวงเป็นส่งประกอบสำคัญในการทำงานเหมือนกัน

Real is Real 7

สิ่งที่ยากที่สุดของการถ่ายภาพข่าว
คือการที่จะพาตัวเองเข้าไปอยู่ตรงนั้นให้ได้ อย่างเนปาลผมต้องเดินทาง 6 ชั่วโมงแต่ได้ถ่ายรูปแค่ 1 ชั่วโมงเพราะถนนมันแย่มาก ถ้าเข้าไปถึงที่หมายแล้วการเก็บภาพไม่ใช่เรื่องยาก แต่ที่ยากคือการเดินทางเพื่อเข้าไปถึงจุดหมายมากกว่า

บางครั้งการทำงานทำให้นึกไปถึงนักสืบในหนังเหมือนกันนะครับ
ใช่ครับ เป็นเหมือนการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า บางครั้งต้องทำตัวยังไงก็ได้ให้รู้สึกว่าเราไม่ได้เป็นช่างภาพ แต่สวมบาทเป็นนักท่องเที่ยวสะพายเป้ รองเท้าแตะ เดินทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ถ้าโดนจับได้ก็ลบรูปทิ้ง เราทำเหมือนไม่แคร์ แต่เราเตรียมโปรแกรมกู้ภาพไว้หมดแล้ว ทำต้องทำทุกอย่างเพื่อให้ได้รูปมาโดยที่เราจะโดนยึดเมมโมรี่การ์ดไปไม่ได้ ทั้งๆ ที่ใจเราเต้นแรงแต่ต้องยิ้มสู้ไว้ก่อน

เหตุการณ์ไม่คาดฝันที่เคยประสบพบมา
เป็นเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เนปาลซึ่งเป็นเรื่องที่ผมอยากทำมาตลอด คือเหตุการณ์ภัยพิบัติแล้วไปเจอผู้หญิงกำลังท้องจะคลอดลูก มันเหมือนมีทั้งดวงแล้วก็ความที่อยู่ถูกที่ถูกเวลา บางคนรอทั้งวันก็ไม่คลอดแต่ผมรอ 5 นาทีได้ยินเสียงเด็กร้องปุ๊บเข้าไปกดมา 3 รูป ที่ใช้เวลาไม่นานเพราะต้องให้ความเป็นส่วนตัวกับเขาโดยผมจะขอกับคนที่เราจะถ่ายทุกครั้งว่าโอเคมั้ย ถ้าไม่ว่าอะไรเราก็ถ่ายแต่ถ้ามีการโบกมือเราไม่ถ่าย เราถือว่าเราเคารพในสิทธิของเขา เทคนิคคือได้ไม่ได้ผมยิงก่อนเลยแล้วถ้าเขาไม่ให้ใช้ผมต้องซื่อสัตย์กับตัวเอง แม้ว่าภาพนั้นจะดีแค่ไหนจะไม่มีการส่งภาพนั้นออกสู่สาธารณชนเด็ดขาด แต่ไม่ลบเพราะอาจจะเก็บไว้เป็นพอร์ทส่วนตัวหรือเก็บไว้ดูก็ว่ากันไป

Real is Real 14

ผลงานสร้างชื่อ
การชุมนุมของคนเสื้อแดงเป็นผลงานสร้างชื่อที่สุด ชนะมาหลายรางวัล ไปงานเอ็กซิบิชั่นที่ต่างประเทศเยอะมาก ถือว่าเป็นใบเบิกทางให้ผมก้าวมาถึงทุกวันนี้ เหตุผลสำคัญคือเราทุ่มเทกับงานนั้นมาก เสี่ยงทุกอย่าง อีกอย่างดวงดีที่ไปอยู่ในพื้นที่ที่แอคชั่นเยอะ รูปโยนยางเป็นที่กล่าวขานอย่างมาก ชนะได้รางวัลที่อเมริกาและที่จีนด้วย

ผลงานที่คิดว่าเป็นมาสเตอร์พีซสำหรับคุณมีชิ้นไหนบ้าง
ถ้าระดับมาสเตอร์พีซสำหรับตัวผมเองคิดว่าว่าเป็นชุมนุมคนเสื้อแดง ซึนามิที่ญี่ปุ่นและล่าสุดแผ่นดินไหวที่เนปาล

ภาพชุดเนปาลตั้งใจให้คนที่เห็นแล้วเกิดอารมณ์สะเทือนใจ
ใช่ครับ ผมต้องการให้ภาพรู้สึกเรียกร้องความช่วยเหลือของต่างประเทศ เพราะสถานการณ์ที่นั่นเลวร้ายและมีคนบาดเจ็บเยอะมาก ผู้คนที่นี่ก็อยู่บนป่าบนเขาต้องใช้เวลา 4-5 วันถึงจะเดินออกมารับความช่วยเหลือได้

Earthquake victims line up during a food and water distribution at a camp for displaced people, in Kathmandu, Nepal, May 7, 2015. REUTERS/Athit Perawongmetha

ภาพที่จริงเป็นแบบไหน
คือไม่มีการเซ็ทอัพสั่งให้เขาไปยืนตรงนั้นตรงนี้ เราจะคอยสแนปของเราเอง

จุดเด่นในงานของคุณ
คือความเร็ว ทำงานไปประมาณหนึ่งแล้วจะรู้ว่าเราเจอประเด็นข่าวแบบนี้แล้วจะต้องไปอยู่จุดไหน แล้วเราจะคิดประเด็นข่าวได้เร็วและไม่ค่อยพลาด จุดเด่นอีกอย่างคือเรื่องไม่ยอมแพ้ พยายามสู้ทุกงาน ถ้าวันนี้ไม่ได้งานดีๆ เราก็ศึกษาเลยว่าทำไม เราอยู่จุดผิดมั้ย วางเลนส์ผิดหรือเปล่า ถ้าพรุ่งนี้ได้ถ่ายจุดเดิมอีกคราวนี้เราจะไม่พลาดแล้วเราจะทำทุกอย่างให้มันดีขึ้น

Real is Real 6

ในงานของคุณสังเกตว่ามีความเป็นศิลปะแอบแฝงอยู่มาก
จะบอกว่าได้มาจากประสบการณ์ล้วนๆ ก็ไม่เชิง อาจจะเพราะเราดูรูปเยอะช่วงที่เราค้นหาตัวเอง ในช่วงนี้ปัจจุบันเด็กหลายๆ คนชอบเลียนแบบเห็นใครถ่ายยังไงก็ออกไปถ่ายอย่างนั้น ช่วงนี้ภาพแนวฮิปสเตอร์ ภาพซีดๆ สีนัวๆ ก็ทำตามกันหมด คราวนี้การตามกันทำให้เราไม่มีจุดเด่น ซึ่งตอนที่ผมอยู่ในช่วงนั้นผมก็เป็น ช่วงนั้นผมไปดูภาพของไอดอลต่างประเทศเลย คนไหนเก่งๆ ไม่ว่าจะเป็นของ Time , Magnum ,National Geographic แล้วก็มาดูว่ารูปพวกนี้มีความต่างยังไง ดียังไง แล้วก็มาวิเคราะห์ว่าจะทำยังไงให้เราไปถึงจุดนั้นโดยที่ถ่ายเลียนแบบก่อน ถ่ายแนวที่เราถนัดหรือชอบก่อนแต่จะดึงข้อดีของภาพที่เราศึกษามาใส่กิมมิกเข้าไปนิดๆ หน่อยๆ ฝึกไปเรื่อย 6-7 ปีจนกลายเป็นตัวเราขึ้นมา ภาพผมเลยดูกึ่งศิลปะมีความคลีน มีเส้นสายในภาพและมีความเนี้ยบซึ่งทำได้ยากในภาพข่าว

Real is Real 5

เป็นงานที่เสี่ยงชีวิตทุกวินาที
แล้วแต่งาน เสี่ยงสุดจะเป็นงานประท้วง งานที่พูดกันไม่รู้เรื่องแล้วพร้อมที่จะฮึ่มใส่กันตลอดเวลา อีกอย่างคือเสี่ยงเรื่องยานพาหนะ ขึ้นคอปเตอร์ ขึ้นพารามอเตอร์โอกาสตกมีสูงมาก อย่างเช่นคอปเตอร์ที่ฟิลิปปินส์สภาพเก่ามากใช้งานมา 30 ปีขึ้นแล้ว เราต้องขึ้นไปถ่ายจากมุมบนลงมาขณะที่คอปเตอร์บินเอียงๆ อยู่บนฟ้า

Real is Real 13

ช่างภาพข่าวจำเป็นต้องกลัวตายหรือเปล่าครับ
สำหรับผมถ้าเกิดอะไรขึ้นขอตายไปเลยดีกว่าไม่ต้องเป็นผัก อย่างเช่นงานประท้วงผมค่อนข้างเซฟหัวมากเลยใส่หมวกกันน็อคตลอด คือเรากลัวเป็นผักมากกว่าสิ่งใด คือถ้าเราเป็นผักคนรอบข้างแย่เลยนะเพราะเราเป็นกำลังหลักในการหาเงินเข้าครอบครัว ถ้าเราเป็นอะไรขึ้นมาคนข้างหลังเราลำบากเลย คือถึงไม่ได้กลัวตายแต่ก็ไม่ประมาท เราเซฟตี้ทุกอย่างให้ดีที่สุด ทางรอยเตอร์จะมีมาตรการออกมาเลยว่าการประท้วงถ้าเริ่มมีขว้างปาต้องใส่หมวกกันน็อค เริ่มมีเสียงปืนต้องใส่เสื้อเกราะ ถ้ามีการยิงแก๊สน้ำตาต้องใส่หน้ากาก

ความฟินของอาชีพช่างภาพข่าวอยู่ตรงไหน
สำหรับผมอยู่ที่ตอนได้รูป ยกตัวอย่างที่เนปาลผมคิดว่ารูปที่ถ่ายออกมาดีมากฟินแล้ว แต่พอส่งรูปไปไม่ค่อยได้ใช้มาก รู้สึกเฟลนิดหน่อยแต่ก็คิดว่าวันนั้นเราทำดีที่สุดแล้ว

 

แง่คิดดี ๆของ คุณอธิษฐ์ พีระวงศ์เมธา ในการถ่ายภาพ(คลิป)